Parafudrlar (Surge Protective Device / SPD), yıldırım kaynaklı aşırı gerilimleri sınırlayarak elektrik ve elektronik sistemleri koruyan iç LPS bileşenleridir. IEC 62305-4 standardı SPD seçimini ve koordinasyonunu üç kademe üzerinden tanımlar.
Tip 1 SPD (Test Sınıfı I)
Ana dağıtım panosuna veya binanın giriş noktasına, dış LPS eşpotansiyel bağlantısına en yakın konuma monte edilir. 10/350 µs dalga şekliyle test edilir; bu yüksek enerji içerikli darbe doğrudan yıldırım isabetini temsil eder. İmpuls deşarj akımı (Iimp) ile tanımlanır. Gerilim koruma seviyesi genellikle ≤ 4 kV'dır.
Tip 2 SPD (Test Sınıfı II)
Alt dağıtım panolarına ve kritik devrelerin girişine kurulur. 8/20 µs dalga şekliyle test edilir. Maksimum deşarj akımı (Imax) ile tanımlanır. Gerilim koruma seviyesi ≤ 2,5 kV'dır. Çoğu endüstriyel ve ticari tesiste temel SPD katmanını oluşturur.
Tip 3 SPD (Test Sınıfı III)
Hassas ekipmanlara (PLC, sunucu, ölçüm cihazı) çok yakın konuma kurulur. 1,2/50 µs – 8/20 µs kombinasyon dalgasıyla test edilir. Gerilim koruma seviyesi ≤ 1,5 kV'dır ve her zaman Tip 2 ile birlikte kullanılır.
SPD Tip Karşılaştırma Tablosu (IEC 62305-4 / IEC 61643)
| Özellik | Tip 1 (Sınıf I) | Tip 2 (Sınıf II) | Tip 3 (Sınıf III) |
|---|---|---|---|
| Test dalgası | 10/350 µs | 8/20 µs | 1,2/50–8/20 µs kombine |
| Parametre | Iimp (impuls akımı) | Imax (maks. deşarj akımı) | Uoc (açık devre gerilimi) |
| Kurulum yeri | Ana pano (giriş) | Alt dağıtım panosu | Ekipman yanı (≤10m) |
| Up (koruma seviyesi) | ≤ 4 kV | ≤ 2,5 kV | ≤ 1,5 kV |
| Tek başına kullanım | ✓ (dış LPS varsa) | ✓ | ✗ (Tip 2 ile birlikte) |
| Kombine T1+T2 | Ana tablo, tek cihaz | Iimp + In | ≤ 2,5 kV |
SPD Koordinasyonu
Tip 1 ile Tip 2 arasındaki iletken uzunluğu en az 10 m olmalıdır. Daha kısa mesafelerde enerji koordinasyonu testine geçmiş kombine cihazlar kullanılmalıdır. Tip 2 ile Tip 3 arasında minimum 5 m önerilir.
SPD Koordinasyon Tablosu — Kademeli Gerilim Sınırlama
| Kombinasyon | Uygulama | Up (Koruma Gerilimi) | Açıklama |
|---|---|---|---|
| Yalnızca Tip 1 | Ana pano girişi | ≤ 4 kV | Temel koruma; alt katmanlar zorunlu değil ancak önerilir |
| Tip 1 + Tip 2 | Ana pano + alt dağıtım | ≤ 2,5 kV | Endüstriyel tesislerde standart konfigürasyon |
| Tip 1 + Tip 2 + Tip 3 | Tam üç kademe | ≤ 1,5 kV | Hassas elektronik ekipman için IEC 62305-4 uyumlu tam koruma |
| Kombine T1+T2 (tek cihaz) | Ana pano, mesafe < 10 m | ≤ 2,5 kV | Enerji koordinasyonu testli, kompakt çözüm |
| Yalnızca Tip 2 + Tip 3 | Dış LPS olmayan yapılar | ≤ 1,5 kV | İndüksiyon kaynaklı aşırı gerilime karşı koruma |
IEC 62305-4 Uyarısı: Kademeler arası iletken uzunluğu koordinasyon koşulunu sağlamıyorsa (T1-T2 < 10 m, T2-T3 < 5 m), üretici tarafından enerji koordinasyonu testine tabi tutulmuş kombine cihaz kullanılmalı ya da koordinasyon bobini (decoupling inductor) eklenmelidir.
SPD seçiminde IEC 62305-2 risk analizi sonuçları, bölge yıldırım yoğunluğu (GFD), güç sistemi konfigürasyonu ve korunacak ekipmanın kategori gerilimi (Uc) birlikte değerlendirilmelidir.
İlgili hizmetlerimiz: